Na zdjęciu: Uczestnicy spotkania w RZGW. Fot. Kazimierz Netka.

Od Gdańska włącznie po niemal cały Elbląg, Kanał Elbląski, Kwidzyn, Tczew – to Żuławy, jeden z najcenniejszych terenów w Europie; o randze światowej

Na zdjęciu: Efekt roztopów na Żuławach w bieżącym roku. Fot. Kazimierz Netka.

Gdyby nie napływ wiedzy, mądrości, pieniędzy oraz ludzi z centrum i południa Polski, nie wiadomo, kiedy po II wojnie światowej, Żuławy, od Gdańska włącznie po Elbląg, Kwidzyn udałoby się odratować. Zatopione przez hitlerowców, w znacznej części nie nadawały się do życia. Chodzi zaś o dzieło międzynarodowe, bo Żuławy takim dokonaniem są i ciągle potrzebują wsparcia by przetrwać. Tym bardziej, że teraz też są próby ich rozbioru, czyli rozerwania, różnymi sposobami. neohitleryzm, jak widać, nie śpi. Nawet niektórzy dostojnicy, stojąc na Żuławach, np. na Westerplatte czy na Długim Targu w Gdańsku, udają, że nie zauważają Żuław i mówią o terenach nieco odległych. W Warszawie nie wszyscy dostojnicy wiedzieli o istnieniu Żuław.

Na zdjęciu: Efekt obfitej ulewy w lipcu 2009 roku. Fot. Kazimierz Netka.

Nawet w województwie pomorskim nieczęsto o delcie Wisły się mówi, używając, zamiast słów „województwo pomorskie“, sformułowania „Pomorze“, co sugeruje, że owo województwo składa się wyłącznie z Pomorza. Może chodzi także o to, by świat zapomniał o tym, że Gdańsk to nie tylko integralna część Żuław ale też stolica Żuław Gdańskich… Tak, jakby samorząd regionalny usiłował się pozbyć odpowiedzialności za stan delty Wisły albo dążył do zamazania na mapach tej krainy, a także zmierzał do wyrugowania wiedzy o istnieniu Żuław z pamięci ludzkości świata, by po zanonimizowaniu Żuław przypisać, przydzielić tę unikatową krainę komuś innemu. W tym celu stosuje się odpowiednie, wyniszczające nazewnictwo, np. typu: pomorskie święto, pomorska nagroda, pomorska rada, pomorska izba itp., także w odniesieniu do Żuław.

Nic dziwnego, że nie brakuje tych, którzy chcą wydrzeć Żuławy Polsce. Wszak to na Żuławach mają miejsca bardzo ważne dla świata wydarzenia.

Wiedza o Żuławach w Warszawie znacznie się poprawiła, gdy z inicjatywy posłanki Magdaleny Kołodziejczak powstał Żuławski Zespół Parlamentarny.

A Żuławy to nie tylko rolnictwo i wody. To również przemysł: Rafineria Gdańska, stocznie, porty; to także nauka, kultura, sztuka, historia ale przede wszystkim ludzie (około 270 000 osób, nie licząc mieszkańców Gdańska). Gdańsk – stolica Żuław Gdańskich – to miejsce najważniejsze dla światowej rangi Cywilizacji Mądrości i Wolności, która od 10 lutego 1920 roku rozwija się nad Zatoką Gdańską. To bowiem w Gdańsku i w Tczewie, czyli na Żuławach i na Kociewiu rozpoczęto latem 1980 roku rewitalizację naszej wolności, dając wzór do naśladowania, zachętę obywatelom innych państw, nie tylko na naszym kontynencie. Żuławy to najcenniejszy kawałek Polski; najważniejszy z różnych względów; Żuławy to również perła w skali Europy.

O znaczeniu Żuław oraz o pieniądzach, jakie już zostały przeznaczone na ich wzmacnianie, ochronę oraz o tych zasobach finansowych, które niebawem tu trafią, mówiono 16 marca 2026 roku w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie – w siedzibie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) w Gdańsku.

Na ilustracji: przybliżony przebieg granic Żuław i Mierzei Wiślanej tworzących razem deltę Wisły (zasięg wyznacza czerwona linia; opr. K.N.). Źródło mapy podstawowej: PPWK.

Spotkanie w RZGW poświęcone było dodatkowemu dofinansowaniu wzmocnienia zabezpieczenia przeciwpowodziowego Żuław w wysokości 30 mln. zł. Środki te będą przeznaczone na odbudowę i modernizację infrastruktury hydrotechnicznej.

Fot. Kazimierz Netka.

O szczegółach poinformowali: Magdalena Kołodziejczak – posłanka na Sejm RP, założycielka i przewodnicząca Żuławskiego Zespołu Parlamentarnego; Marcin Jarzyński – wiceprezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie; Andrzej Ryński – dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Konferencję prowadził Bogusław Pinkiewicz – szef Zespołu Komunikacji i Edukacji Wodnej, rzecznik prasowy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Na zdjęciu: Zniszczenia przez sztorm na Westerplatte w 2017 roku. Fot. Kazimierz Netka.

Poruszono następujące zagadnienia: informacja o dodatkowych środkach finansowych przeznaczonych na odbudowę infrastruktury przeciwpowodziowej na Żuławach; przygotowywana Uchwała Rady Ministrów dotycząca finansowania działań przeciwpowodziowych; zakres prac na Żuławach zaplanowanych na rok 2026. Oto, co zanotowaliśmy:

– Żuławy to niezwykle cenny obszar zarówno dla województwa pomorskiego jak i dla województwa warmińsko – mazurskiego – mówiła Magdalena Kołodziejczak – posłanka na Sejm RP:

Fot. Kazimierz Netka.

 – Powtórzę, że jest to przede wszystkim spichlerz zbożowy Polski, świetne gleby, ale z drugiej strony coraz bardziej zurbanizowany obszar. Wymaga on szczególnej ochrony ponieważ zagrożony jest zjawiskami powodzi. Wiemy również, że przez wiele lat środki finansowe kierowane na zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław były niewystarczające. Mieliśmy program dla Żuław, który składał się z trzech etapów. Pierwszy etap został za ponad 600 milionów złotych zrealizowany w latach 2008 – 2015. Potem już dalsze etapy nie były realizowane.

Jako posłanka z Pomorza, na początku kadencji powołaliśmy Żuławski Zespół Parlamentarny, który wielokrotnie na swoich posiedzeniach przypominał o ważności tego terenu: 270 000 osób mieszka na Żuławach, a więc to też liczba przemawia za tym, że absolutnie powinniśmy o ten obszar szczególnie zadbać. Dzisiaj mamy do przekazania bardzo dobrą wiadomość. Chciałam tu bardzo serdecznie podziękować za współpracę i prace ogromną na rzecz Żuław Wodom Polskim i Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej. Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami udało się zdobyć dodatkowe środki na zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław, głównie nam chodzi o nadrabianie zaległości w utrzymaniu bieżącym i środki na ten rok będą dla Żuław w kwocie 30 milionów, wcześniej jeszcze 10, skierowane na Żuławy.

Na zdjęciu: Cofka na Motławie w styczniu n2012 roku. Fot. Kazimierz Netka.

Natomiast też chcę państwu powiedzieć, że jeszcze ciągle pracujemy nad przyjęciem Programu dla Żuław. Miałby to być 10-letni program, który będzie przewidywał wydatkowanie kwoty ponad miliarda złotych na poprawę infrastruktury, a więc i na utrzymanie bieżące ale również na szereg bardzo potrzebnych inwestycji i o ten program będziemy dalej zabiegali. On jest gotowy. Leży na stole w KPRM i teraz czekamy na pozytywne decyzje.

Ten 10-letni program pozwoli nam na to, żebyśmy nie tylko w należyty sposób utrzymywali infrastrukturę i nie będzie to już finansowanie roczne, co przeszkadza nam w planowaniu wieloletnich prac. Ter program pozwoli na długofalową działalność na terenie Żuław i nie tylko na utrzymanie bieżące ale również na te inwestycje najbardziej potrzebne.

To jest bardzo dobry dzień dla Żuław i pewnością spotka się z komentarzami, że te środki są ciągle jeszcze małe. Mamy tego świadomość, że na Żuławach potrzeby są ogromne, ale to jest pierwszy ważny krok w tym celu, żebyśmy o Żuławy w specjalny sposób zadbali – powiedziała Magdalena Kołodziejczak – posłanka na Sejm RP, założycielka i przewodnicząca Żuławskiego Zespołu Parlamentarnego.

– Pragnę powiedzieć, że jest to wręcz milowy krok jeśli chodzi o ten rok i o działania na terenie Żuław Wiślanych – zaakcentował w swej wypowiedzi Marcin Jarzyński – wiceprezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie:

Fot. Kazimierz Netka.

 – Tak się złożyło, że na początku sierpnia 2025 roku byłem na spotkaniu z przedstawicielami obszarów, które ucierpiały w trakcie tej powodzi i jej skutków, które mieliśmy w zeszłym roku. Wówczas było obiecane, że będziemy starać się o dodatkowe środki i o 10 milionów złotych na początku został zwiększony nasz limit w zakresie prac utrzymaniowych. W tym roku w zakresie dotacji utrzymaniowej dla Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku przyznana została kwota 45 milionów złotych. Z tej kwoty na same Żuławy dyrektor wraz z pracownikami wydzielił 14,5 miliona złotych na same Żuławy Wiślane plus 12 milionów na koszty związane z energią elektryczną na pompownie. Dodatkowo do tych środków mamy kwotę 30 milionów złotych, czyli mamy kwotę 57,5 miliona.

Znak powodzi w centrum Gdańska z 1829 roku. Fot. Kazimierz Netka.

Rozmawialiśmy wcześniej, przez briefingiem, jakie są roczne potrzeby realne i takie do wykorzystania, jeśli chodzi o środki na utrzymanie Żuław. To jest kwota około 60 milionów złotych, więc pierwszy raz, od praktycznie 2018 – gdy powstały Wody Polskie – mamy taką pełną kwotę na zadania związane z utrzymaniem Żuław Wiślanych. Te zadania – szerzej powie pan dyrektor Andrzej Ryński – jest oczywiście pewien podział tych środków, są 4 grupy, więc pan dyrektor powie jakie to są grupy i jak to wygląda kwotowo. Oprócz tego oczywiście jeszcze są zadania, które realizujemy w ramach dotacji inwestycyjnej. Realizujemy Program Żuławski, o którym pani poseł też powiedziała, ten etap IIIA, w którym jesteśmy cały czas w trakcie, więc będziemy podejmować działania i starania aby z roku na rok te środki były coraz to większe, aby ten program, o którym pani poseł również powiedziała, został przyjęty, i też myślę, że pan dyrektor również więcej powie. Teraz będą trwały prace związane z prognozą oceny oddziaływania na środowisko dla tego programu; jak to wygląda, jakie to są kwoty, jaki to jest horyzont czasowy – proszę, żeby pan dyrektor powiedział. Dziękuję bardzo! – powiedział Marcin Jarzyński – wiceprezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

– Rzeczywiście, zabiegaliśmy o to od kilku miesięcy, żeby te środki w roku 2026 trafiły, więc bardzo dziękuję za te wszystkie decyzje, które wymagały podjęcia i zostały podjęte – mówił Andrzej Ryński – dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku:

Fot. Kazimierz Netka.

 – 30 milionów zostało podzielone na kilka bloków. Dokładnie na 4 główne bloki. Jeden blok, 8 milionów złotych, dotyczy zapewnienia funkcjonowania kanałów; blok, który dotyczy zapewnienia funkcjonowania wałów – to jest około 10 milinów; funkcjonowanie pompowni ma zapewnić dodatkowe 5 milionów. I też mamy zadania inwestycyjne – zakupy inwestycyjne w postaci mobilnych systemów utrzymania i pojazdów specjalistycznych na poziomie 7 milionów złotych. Tak że te grupy są tak dobrane, żebyśmy te potrzeby, które zdiagnozowaliśmy na obszarze Żuław, te wszystkie obszary były zapewnione w tym wymiarze, o którym wcześniej mówiliśmy, czyli około 57 milionów złotych w tym roku – powiedział Andrzej Ryński – dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Na zdjęciu: Podtopiony tunel na dworcu PKP Gdańsk Główny. Fot. Kazimierz Netka.

– Warto jeszcze podkreślić to, że nie zapominamy o środkach unijnych, o programie FEnIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko). Z programu FEnIKS prawie 440 milionów złotych zamierzamy wykorzystać na takie poważne inwestycje na Żuławach i ten program i te zadania mają być zrealizowane do 2029 roku, a więc ta perspektywa wcale nie jest taka odległa – powiedziała Magdalena Kołodziejczak – posłanka na Sejm RP. – Jeżeli weźmiemy te środki, o których dzisiaj mówimy, dodatkowe na utrzymanie na 2026 rok, program 10-letni 2027 – 2037 plus środki z FEnIKSa do 2029 roku, to śmiem twierdzić, że przychodzi naprawdę bardzo, bardzo dobry czas dla infrastruktury żuławskiej.

Więcej wiadomości można znaleźć pod adresem: https://www.gov.pl/web/wody-polskie-gdansk/dodatkowe-30-mln-zl-na-ochrone-przeciwpowodziowa-zulaw-wislanych – na stronie internetowej Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Kazimierz Netka

Proszę, czytaj również na portalu: netka.gda.pl