Fot. Kazimierz Netka.
Świat potrzebuje rąk do pracy, Polska również. Ruch migracyjny się powiększa. To też zachęca przestępców do handlowania ludźmi, do wykorzystywania nas, ludzi, jako narzędzi do różnych celów
Fot. Kazimierz Netka.
Człowiek coraz bardziej staje się niewolnikiem, ale też towarem – dlatego, ze wielu osobom żyje się coraz trudniej. Powodami tego są wojny, zmiany klimatyczne, bieda. Ludzie, którzy znaleźli się w trudnych sytuacjach życiowych, łatwo stają się łupem przestępców. Przykładem mogą być ludzie koczujący w nędzy na terenie Białorusi, przy polskiej granicy. Te osoby, a nawet całe rodziny, często są oszukiwanie wprowadzane w błąd i przemycane, jak towar, do państw Europy Zachodniej. Służą jako „narzędzia” do zaspokajania potrzeb kadrowych czyli do niewolniczej pracy, zmuszane do świadczenia usług seksualnych czy to wyłudzania świadczeń socjalnych lub popełniania innych przestępstw. Również nasi rodacy wykorzystywani są w ten sposób w innych państwach, nawet w Wielkiej Brytanii.
Fot. Kazimierz Netka.
Jak temu zjawisku „sprzedawania” ludzi przeciwdziałać, jak wielkie są rozmiary tego procederu? O tym mówiono 20 marca 2026 roku w Gdańsku, podczas ogólnopolskiej konferencji pt. „Świadomość zagrożeń kluczem do bezpieczeństwa. Współpraca instytucjonalna na rzecz zapobiegania i zwalczania przestępstwa handlu ludźmi w województwie pomorskim”, zorganizowanej przez Pomorski Wojewódzki Zespół do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi.
Mieliśmy okazję przysłuchiwać się wypowiedziom ekspertów uczestniczących w tej konferencji. Oto, co zobaczyliśmy i zanotowaliśmy:
– Witam serdecznie na konferencji, która mogłaby się wydawać, że powinna być historyczna, opowiadać o historii, a niestety opowiada o wyzwaniach, które stoją przed nami cały czas – mówił Krystian Kłos – rzecznik wojewody pomorskiej:
Fot. Kazimierz Netka.
rozpoczynając konferencję i witając przybyłych. – Mimo że cywilizacja poszła do przodu, to handel ludźmi, niestety, cały czas jest obecny w naszym świecie.
Fot. Kazimierz Netka.
Powitani zostali m.in.: Beata Rutkiewicz – Wojewoda Pomorska; Agnieszka Baranowska – Członek Zarządu Województwa Pomorskiego; kontradmirał SG Andrzej Prokopski – Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku; insp. Anna Kos – Pierwszy Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku; kmdr ppor. SG dr Robert Mroczek – Koordynator Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku do spraw handlu ludźmi, Przewodniczący Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi; Maciej Koziarski – Wydział ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, Przestępstwom z Nienawiści oraz Wsparcia Działań w ramach Polityki Bezpieczeństwa Wewnętrznego w UE Departamentu Porządku Publicznego MSWiA; mjr SG Katarzyna Galla-Podsiadło – Zarząd Operacyjno-Śledczy, Komenda Główna Straży Granicznej.
– Panie admirale, szanowni goście, dokładnie tak jak powiedział rzecznik – wydawałoby się, że już o tym problemie nie powinniśmy w naszym kraju rozmawiać, a jednak – tymi słowami rozpoczęła swe wystąpienie Beata Rutkiewicz – wojewoda pomorska
Fot. Kazimierz Netka.
– A jednak rozmawiamy. Wielka jest bowiem skala: około dwóch milionów osób, które co roku są zagrożone tym procederem, albo wręcz uczestniczą w tym procederze jako ofiary. To jest skala, o której ja powiem szczerze, ja obejmując to stanowisko i zapoznając się z tym tematem byłam mocno zaskoczona. Oczywiście na niekorzyść. Wiemy też, że te działania przestępcze zaczynają przybierać zupełnie inne formy przemocowe. Mamy i przymusowe małżeństwa i niewolę taką rodzinną, domową.
To wszystko powoduje, że chyba musimy trochę zmienić podejście, ale na pewno zacieśniać współpracę i dlatego cieszę się, że po pierwsze jesteśmy tutaj międzywojewódzko, ale jesteśmy też międzyinstytucjonalnie. Po drugie, nie boimy się rozmawiać o tym problemie i też chciałbym powiedzieć, że zmierzamy w dobrym kierunku.
Tak czasami zawieszam głos, bo jest to dla mnie naprawdę dość trudne, bo to dotyczy tych najsłabszych dzieci, kobiet, migrantów, wszystkich tych, którzy się czują źle w swoim środowisku, albo nie są wystarczająco operacyjni, aby sobie poradzić. I chciałabym powiedzieć, że zmierzamy w dobrym kierunku, ale po rozmowie z panem przewodniczącym w zakresie podsumowania poprzedniego roku wydaje się, że mamy tyle samo do zrobienia ile mieliśmy, więc tę konferencję też traktuję jako właśnie zacieśnienie współpracy, abyśmy byli bardziej mobilni, bardziej operacyjni, jeszcze bardziej przeciwdziałać procederom – powiedziała Beata Rutkiewicz – wojewoda pomorska.
– Występuję tu dzisiaj w imieniu pana marszałka Mieczysława Struka jako gospodarza tego miejsca i to, co dzisiaj powiedziałam na samym wejściu, bardzo się cieszę, kiedy widzę, że w Sali Okrągłej Urzędu Marszałkowskiego jest tyle osób, dzieje się coś tak bardzo ważnego jak dzisiejsza konferencja – mówiła Agnieszka Baranowska – członek zarządu województwa pomorskiego:
Fot. Kazimierz Netka.
Tak naprawdę handel ludźmi to temat, który we mnie budzi opór, lęk, strach, ale też taką odpowiedzialność, że my, urzędnicy, my, ludzie, jesteśmy za to też odpowiedzialni. Handel ludźmi nie zdarzy się wtedy, kiedy nie będzie w nas obojętności. Nie zdarzy się wtedy, kiedy nie będziemy unikać wzrokiem trudnych sytuacji, a będziemy reagować i tak naprawdę najważniejsza w tym wszystkim jest współpraca. Dlatego tak bardzo cieszę się, że jesteśmy tutaj w takim gronie, że potrafimy rozmawiać o rzeczach trudnych, ale też potrafimy współpracować.
Kiedyś Polska była tym miejscem, z którego się wyjeżdżało. U nas teraz w Polsce, w Pomorskiem, jesteśmy też miejscem, do którego się przyjeżdża do pracy, po nadzieję, po dobre życie, ale też niestety to wiąże się z tym, że zaczynamy być też miejscem, w którym handel ludźmi istnieje.
Dlatego tak ważne jest, żebyśmy starali się wypracować procedury – już nie tylko rozmawiać, ale też działać i współpracować – powiedziała Agnieszka Baranowska – członek zarządu województwa pomorskiego.
– Handel ludźmi jest zbrodnią – zaakcentował kontradmirał SG Andrzej Prokopski – komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku:
Fot. Kazimierz Netka.
– Uderzając w prawa człowieka odbiera ludziom wolność, możliwość decydowania o sobie, o bycie człowiekiem w pełnym tego słowa znaczeniu, czyni z człowieka przedmiot, rzecz, którą można nabyć, przekazać, przechować, wykorzystać. Jest, jednym słowem, współczesną postacią niewolnictwa.
Wiele jest form wykorzystywania osób w ramach tego przestępstwa. Najbardziej rozwijającą się obecnie formą wykorzystania osób w ramach przestępstwa handlu ludźmi jest praca przymusowa, zwłaszcza cudzoziemców poszukujących spokojnych, dobrych miejsc pracy, daleko od kraju pochodzenia. Choć zapominać także nie można o Polakach podejmujących pracę w różnych częściach globu.
Znaczący wpływ na wzrost przestępstwa handlu ludźmi w ogólności, jak i nowych form wykorzystania mają bez wątpienia aktualne ruchy migracyjne, ich legalne oraz nielegalne postaci, jak również szybkość, łatwość podróżowania oraz możliwość kontaktu poprzez sieć internetową. Dlatego będzie, niestety, w dalszym ciągu ten proceder się rozwijał.
Dynamiczny rozwój nowych technologii sprawia, że to internet coraz częściej staje się miejscem, gdzie werbuje się osoby do wyjazdu za granicę. Schematy działania sprawców zmieniają się, dostosowując do warunków społeczno – gospodarczych świata. Dlatego zmienia się również specyfika działania służb odpowiedzialnych za zwalczanie i zapobieganie handlowi ludźmi. Stawiamy na poszukiwanie werbowniczych ofert również w cyberprzestrzeni.
Z danych Straży Granicznej – służby posiadającej uprawnienia kompetencyjne dotyczące ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granicznego raz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji, a zwłaszcza rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw oraz wykroczeń oraz ścigania ich sprawców, w tym handlu ludźmi, wynika że w latach 2020 – 2024 identyfikowała 325 cudzoziemskich ofiar handlu ludźmi, wykorzystywanych głównie do pracy o charakterze przymusowym. Kontrole ruchu granicznego, czynności realizowane w ramach weryfikacji legalności pobytu i zatrudniania cudzoziemców na terytorium Polski, ustalenia tożsamości osób, a także przeglądania zawartości bagaży, sprawdzenia ładunków w portach i na dworcach czy w środkach komunikacji, dają naszej formacji naturalny dostęp do środowisk cudzoziemskich. Należy stwierdzić, że na zidentyfikowane w 2022 roku, wskazane przez krajowe centrum interwencyjno – konsultacyjne dla ofiar handlu ludźmi 254 osoby – blisko połowa: 110 to ofiary pracy o charakterze przymusowym – to identyfikacja zrealizowana przez funkcjonariuszy naszych formacji. Sam tylko Morski Oddział Straży Granicznej w latach 2020-2025 odnotował znaczący wzrost ujawnionych cudzoziemskich ofiar handlu ludźmi, identyfikując 178 ofiar tego procederu.
Dominują wśród nich obywatele Ameryki Łacińskiej. Zdiagnozowane przypadki potwierdzają wykorzystanie tych osób na terenie Polski do pracy przymusowej. Na przestrzeni ostatnich 15 lat funkcjonariusze naszego Oddziału zidentyfikowali łącznie w różnych formach wykorzystania ponad 340 ofiar handlu ludźmi.
Fot. Kazimierz Netka.
Mając na uwadze powyższe, Straż Graniczna realizowała, realizuje i realizować będzie wiele czynności dochodzeniowo – śledczych, operacyjno – rozpoznawczych, administracyjno – kontrolnych, mających na celu identyfikację przestępstw zarówno dotyczących przemytu ludzi, jak i handlu ludźmi. Wiele z nich w ciągu kilku ostatnich lat zaistniało w przestrzeni medialnej. Tak jak sprawa sprzed kilku tygodni realizowana przez placówkę straży granicznej w Elblągu. Wiele jednak z uwagi na dobro ofiar nie ujrzało światła dziennego, kamer.
Nadmienię tylko, że dzięki sprawnej działalności naszego oddziału, naszych funkcjonariuszy, w wyniku prowadzonych postępowań przygotowawczych i zebranego materiału dowodowego w ciągu ostatnich 15 lat do właściwych miejscowo sądów, prokuratury skierowaliśmy już kilkanaście aktów oskarżenia.
Jeśli zaś chodzi o przyczyny powstania udanych operacji to z pewnością istotą będzie czynnik ludzki. Mam tu na myśli profesjonalizm funkcjonariuszy, właściwe przygotowanie i połączenie teoretyczno – praktycznej wiedzy z ich świadomością.
Najlepszym jednak kluczem do ograniczenia skali tego zjawiska jest wyjście mu naprzeciw z konkretną informacją dla przestępców, że jako służby mówimy handlarzom ludźmi: stop! koniec! Dla ofiar: gdzie mogą uzyskać pomoc i schronienie oraz co zrobić, aby przetrwać, przerwać łańcuch wykorzystania. Dla dopełnienia zadań w zakresie zminimalizowania liczby ofiar w ramach przestępstwa handlu ludźmi należy przyjąć postawę wielopłaszczyznowej, międzynarodowej czy krajowej, a zwłaszcza regionalnej współpracy zaangażowanych podmiotów poprzez działania prewencyjne w postaci uświadamiania społecznego.
Dlatego funkcjonariusz Morskiego Oddziału reprezentuje formację w strukturach Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi jako jego przewodniczący – zespołu, który pod egidą pani wojewody udziela wsparcia ofiarom oraz w sposób wzorowy podnosi społeczną świadomość na temat procederu handlu ludźmi po to, by nikt z nas tutaj obecnych nie stał się ofiarą handlu ludźmi – powiedział kontradmirał SG Andrzej Prokopski – Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku.
– Policja również tak jak i Straż Graniczna pod przewodnictwem pani wojewody uczestniczy czynnie w pracach zespołu – powiedziała inspektor Anna Kos – pierwszy zastępca komendanta wojewódzkiego Policji w Gdańsku:
Fot. Kazimierz Netka.
– Kilka słów na ten temat: jako handel ludźmi – tutaj wiele padło stwierdzeń i określeń – jest to jedno z najpoważniejszych naruszeń praw człowieka we współczesnym świecie, nazywanym też właśnie współczesnym niewolnictwem.
To przestępstwo szczególnie okrutne, ponieważ uderza w godność, wolność i podstawowe prawa drugiego człowieka. Ofiary bardzo często są pozbawiane właśnie możliwości obrony, zastraszane, wykorzystywane ekonomicznie, seksualnie, zmuszane do pracy, niewolniczej pracy. Za tymi statystykami, kryją się konkretne osoby, dramaty, historie i ta nadzieja – nadzieja na pomoc, którą my właśnie jesteśmy zobowiązani im nieść.
Fot. Kazimierz Netka.
Ale my jesteśmy w mundurze. Państwo, jako przedstawiciele ośrodków pomocy społecznej nie nosicie munduru, jednak spełniacie też bardzo ważną istotną rolę w tym właśnie zakresie, w tej tematyce. Dlatego tutaj jesteście, dlatego chcemy się z wami wymieniać doświadczeniami i pomagać wam w zrozumieniu, jak ten proceder działa. Jak rozpoznawać sygnały, symptomy, ofiary. Dlatego to budowanie świadomości społecznej, którego kluczem jest bezpieczeństwo, jest tak bardzo ważne.
Wiedza właśnie o tych mechanizmach sprawców, o sygnałach ostrzegawczych – bo to niekiedy są gesty – daje możliwość właśnie realizowania tych działań pomocowych, zapobiegać tragedii. Edukacja społeczeństwa, szczególnie młodych osób poszukujących też pracy w kraju, za granicą, gonienie za szczęściem stanowi jeden z filarów skutecznej profilaktyki. Zaznaczyć należy, że skuteczna walka z handlem ludźmi nie jest zadaniem jednej instytucji. To jest to, co podkreślali tutaj wszyscy przedmówcy: współpraca.
Dzisiejsza konferencja to przestrzeń do rozmowy, wymiany doświadczeń, przedstawienia dobrych praktyk oraz wypracowania nowych rozwiązań w tym właśnie zakresie. Jestem przekonana, że wiedza jest doświadczenie tutaj zdobyte i przekazane przez specjalistów, będą państwo pozwalały właśnie działać w tym zakresie jak najlepiej . Podczas dzisiejszej konferencji – i to jest taka mała autoprezentacja mojej informacji, moich obecnych tutaj funkcjonariuszy: będą wyświetlane spoty profilaktyczno – edukacyjne, które powstały z ich inicjatywy, czyli Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, ale przy ścisłej kooperacji funkcjonariuszy Morskiego Oddziału Straży Granicznej – za co dziękuję panie admirale – nasza współpraca jest naprawdę świetna i tu nie słodzę. Te spoty ukazują formy handlu ludźmi oraz schemat działania zorganizowanego grup przestępczych zajmujących się w tym procederem.
Spoty te wykorzystywane są jako narzędzia szkoleniowe, między innymi dla uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych jako tych, którzy wchodzą już w progi dorosłego życia i mogą podejmować pracę zarobkową i pokazują z jakimi zagrożeniami się mogą mierzyć, spotykać właśnie na tej swojej drodze ku dorosłości – poszukując właśnie pracy.
Dziękuję państwu za obecność, zaangażowanie za codzienną pracę na rzecz bezpieczeństwa dla drugiego człowieka. I tak jeszcze wracając do tych spotów, chciałabym powiedzieć, że nie tylko u nas w Pomorskiem, nie tylko u nas w kraju, ale również dzięki współdziałaniu, wymianie doświadczeń moich funkcjonariuszy, spoty te powędrowały do Szkocji – będą tłumaczone na język angielski – Rafale – i będziemy też promować naszą pracę, pomorską pracę za granicą i mam nadzieję, że staną się też w publikacji pomocą dla zagranicznych gości – mówiła inspektor Anna Kos – pierwszy zastępca komendanta wojewódzkiego Policji w Gdańsku.
– Chciałbym, żebyście państwo mieli możliwość zapoznania się z materiałem przygotowanym wspólnie z Morskim Oddziałem Straży Granicznej, ale również z przedstawicielami też Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi – zapowiedział podkomisarz Rafał Wohlfeil – ekspert Zespołu Profilaktyki Społecznej, Nieletnich i Patologii Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi:
Fot. Kazimierz Netka.
– Będzie 10 spotów, oprócz tego, że poczujecie się troszeczkę jak w kinie, będzie przedstawiona historia, która się wydarzyła. Zachęcam do pozostania do końca, ponieważ na końcu dla tych osób, które są najbardziej cierpliwe i aktywne, przewidziane są niespodzianki.
Fot. Kazimierz Netka.
Tak dla wstępu: ta historia, która będzie państwu przedstawiona część osób już poznała, bo też ją wspólnie tworzyła. Szanowni nasi goście też mieli możliwość wcześniej zapoznania się z nią w zeszłym roku podczas innego eventu. Niestety, niesie z sobą tragedię ludzką. Zwracać warto też uwagę na to, co się dzieje w tych spotach. Co się dzieje takiego negatywnego, gdzie te osoby same bez zmuszania, zostały, niestety, ofiarami – zwrócił uwagę podkomisarz Rafał Wohlfeil – ekspert Zespołu Profilaktyki Społecznej, Nieletnich i Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi.
– Chciałem podziękować bardzo za zaproszenie, bo zawsze takie konferencje są przyczynkiem do tego, żeby wymienić się poglądami, informacjami, także wiedzą, bo już tutaj jak było powiedziane, teraz to zjawisko, ta zbrodnia, to przestępstwo ciągle ewoluuje, drodzy państwo. Tak więc więc cały czas się wszyscy uczymy – stwierdził Maciej Koziarski – Wydział ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, Przestępstwom z Nienawiści oraz Wsparcia Działań w ramach Polityki Bezpieczeństwa Wewnętrznego w UE Departamentu Porządku Publicznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji:
Fot. Kazimierz Netka.
– Chciałem państwu powiedzieć troszkę na temat tego jak to zjawisko w obecnej chwili wygląda, tak z naszej perspektywy, jak centralnie jak na to patrzymy; opowiedzieć państwu o tym, jak jest skonstruowany system przeciwdziałania handlowi ludźmi w Polsce oraz troszkę podać najświeższe dane, żebyście mieli państwo pogląd na to, jak w tej chwili to przestępstwo się rozwija.
Fot. Kazimierz Netka.
Na pewno wszyscy państwo pamiętają 2022 rok: atak Rosji na Ukrainę i te olbrzymie ruchy ludnościowe, które się przytoczyły przed nasze granicę. Mieliśmy do czynienia z największym ruchem migracyjnym od czasu II wojny światowej. I tutaj od razu powiem, że to, że nasze państwo tak my jako obywatele. my, jako pracownicy administracji publicznej, my jako funkcjonariusze, daliśmy sobie radę z tymi ruchami migracyjnymi. Zdołaliśmy zarządzić tą sytuacją. To jest naprawdę wielki sukces.
Fot. Kazimierz Netka.
Oczywiście handel ludźmi jest powiązany właśnie z tymi ruchami. Ludzie przemieszczają się z kraju do kraju z miejsca na miejsce z powodów takich na przykład jak ekonomiczne, ale takich też jak właśnie wybuchy konfliktów zbrojnych, zmiany klimatyczne, katastrofy naturalne – to jest ze sobą powiązane. Sprawcy zawsze starają się wykorzystać takie krytyczne położenie i krytyczną sytuację przyszłych ofiar.
Na ten temat troszkę było wspomniane – myślę, że od 4 lat widzimy bardzo duży napływ osób z Ameryki Południowej. Ma to oczywiście związek z migracją zarobkową z tego kierunku. Polska się rozwija, przedsiębiorcy potrzebują osób do pracy i tutaj właśnie ten kierunek migracyjny parę lat temu już nam się otworzył w Ameryce Południowej. No i te osoby przyjeżdżają do nas w celu właśnie zarobkowym, w celu takim, żeby pieniądze zarobić, wysłać rodzinie, pomóc. No i niestety bywa, że tutaj są wykorzystywani przez przestępców – mówił ekspert Maciej Koziarski, swój wykład bogato ilustrując slajdami.
Fot. Kazimierz Netka.
Kilka danych, z 2025 roku. Można powiedzieć, trend spadkowy, natomiast to nie jest tak dobrze, jakby się wydawało, drodzy państwo. Gdybyśmy przeciągnęli te dane na ostatnie 10 lat to można powiedzieć, że liczba oficjalnie wykrytych ofiar handlu ludźmi – to są dane z Prokuratury Krajowej – waha się pomiędzy powiedzmy 200, a 400 osób. To jest taka liczba, którą my tutaj rejestrujemy co roku w Polsce. No ale tak jak już powiedzieliśmy, to jest liczba oficjalna. To co my jesteśmy w stanie wykryć. Natomiast ta ciemna liczba, drodzy państwo, ile jest tych osób? Są różne szacunki, różne metodologie, różne ośrodki naukowe podają różne liczby, natomiast są to liczby w wysokości od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu tysięcy osób – tych, których my nie wykrywamy na terenie kraju w Polsce, więc tak to w tej chwili wygląda. Ten ciemny słupek to są osoby małoletnie i dorosłe razem. Te niskie takie jasnoniebieskie to są ofiary małoletnie identyfikowane w Polsce. Te 1000 ponad ofiar w 2023 roku – też ciekawy przypadek, o tym państwu powiem – i to jest najwyższa liczba, którą myśmy zarejestrowali od ponad 10 lat, kiedy zbieramy te dane w sposób ustrukturyzowany i o tej liczbie też troszkę państwu powiem bo tu też miało związek z dość ciekawą taką sytuacją.
Tutaj drodzy państwo jest z podziałem na formy wykorzystania. Ta praca przymusowa coraz częściej ma miejsce na świecie, w Polsce. W Polsce od około 7 – 8 lat ta forma wykorzystania jest najczęstszą u nas, w kraju. Jak to jest na terenie Europy, to też państwu powiem. U nas w Polsce praca przymusowa to jest około 80% przypadków, które my rejestrujemy.
Fot. Kazimierz Netka.
Potem mamy wykorzystanie seksualne – gdzieś tam seks w biznesie oraz w tych innych zawierają się te wszystkie inne formy wykorzystania – jak wykorzystanie w żebractwie, do wyłudzania świadczeń socjalnych i jakichś kredytów, popełnianie przestępstw pod przymusem, gdzie sprawca zmusza ofiarę do tego, żeby popełniła przestępstwo. Ten bardzo duży słupek: właśnie ponad 600 ofiar w 2023 roku to byli obywatele polscy wykorzystani w Wielkiej Brytanii właśnie do wyłudzania świadczeń socjalnych – duża sprawa operacja Fort zdaje się nazywała się tak – wspólnie z policją brytyjską realizowana. Ponad 600 obywateli polskich wykorzystanych na terenie Brytanii właśnie do wyłudzania, świadczeń socjalnych, kredytów i innych rzeczy, więc też mamy takie anomalie, które gdzieś tam się pojawiają – taki wyskok, nagle ponad 1000 ofiar, które właśnie były związane z taką dużą dużą sprawą.
Natomiast tak, jak patrzymy na na dłuższy zakres czasu to od 200 do 400 osób identyfikujemy. Czy to dużo? Czy to mało? Drodzy państwo to jest bardzo ciężkie przestępstwo, zbrodnia, więc muszą państwo sobie już to na to odpowiedzieć sami.
Fot. Kazimierz Netka.
Z jakich krajów pochodzą ofiary? Ameryka Południowa – Kolumbia głównie to jest tutaj ten kierunek, z którego te osoby do nas przyjeżdżają. Mamy Wenezuelę, mamy Argentynę, ale też ostatnio mamy Azję centralną, Azerbejdżan, Tadżykistan, Turcja, oczywiście obywatele Ukrainy – to też jest grupa bardzo wrażliwa. Cały czas na to bardzo zwracam uwagę, drodzy państwo, monitorujemy tutaj tę grupę jako szczególnie narażoną, bo to są uchodźcy, którzy uciekają przed wojną, więc tu też trzeba mieć na to oko i oczywiście obywatele polscy, którzy też są ofiarami właśnie wykorzystania, padają ofiarami na terenie kraju – u nas, ale też poza granicami, gdzieś w Wielkiej Brytanii, w Skandynawii – pracy przymusowej właśnie i w innych formach wykorzystania – więc tak to w tej chwili drodzy państwo wygląda jeśli chodzi o dane.
Fot. Kazimierz Netka.
Teraz kilka słów o tym, jak to wygląda w Europie. Mamy dane Eurostatu, jak państwo zobaczą brązowa część wykresu to jest wykorzystanie ofiar do poboru organów, ten ciemny niebieski – to jest praca przymusowa, a ten różowy – wykorzystanie seksualne. Jak państwo zobaczą: przez wiele lat na terenie Europy wykorzystanie seksualne to było gros przypadków, natomiast tendencja jest taka, można powiedzieć, że zaczyna się robić bardzo podobna do tego, co mamy w Polsce, czyli ta praca przymusowa. Jak państwo wiedzą coraz bardziej rośnie tak, czyli zmniejsza się liczba wykorzystania seksualnego, natomiast właśnie osoby do pracy są wykorzystywane. W pracy przymusowej większość osób wykorzystywanych to są mężczyźnie, więc to też musimy zauważyć, że trendy się zmieniają.
Fot. Kazimierz Netka.
To było na tyle drodzy państwo jeśli chodzi o aktualną sytuację, aktualne trendy i teraz kilka słów o tym jak działa system. Żeby może nie było zbyt optymistycznie – jeśli mówimy o ofiarach i o wykrywaniu i o tym, że to cały czas istnieje. Ta forma wykorzystania jest i najprawdopodobniej póki ludzkość istnieje, będzie taka forma wykorzystania. Myślę, że całkowicie tej zbrodni nie da się zlikwidować.
Trochę pozytywnych informacji w tym przykrym temacie. W Polsce od około 20 lat mamy system taki ustrukturyzowany, który stara się z tym przestępstwem walczyć. Głównym, takim centralnym punktem tego systemu jest Międzyresortowy Zespół do spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi – jest to ciało doradcze premiera. Tutaj jest data powołania: 2023 rok. Natomiast ten zespół, tak jak powiedziałem, istnieje od niemal 20 lat, tylko po prostu w różnych formach istniał wcześniej był ciałem doradczym ministra spraw wewnętrznych i administracji, natomiast w 2023 roku decyzją po prostu została jego ranga podniesiona ze względu na to właśnie, co się dzieje z naszymi wschodnimi granicami tak, żeby ten temat był jakby bardziej supportowany.
Fot. Kazimierz Netka.
Oczywiście tutaj mają drodzy państwo jakby wymienione rzeczy, którymi ten zespół się zajmuje. Najważniejsze to opracowanie polityki, która dotyczy przeciwdziałania handlowi ludźmi w Polsce, czyli opracowanie krajowych planów działań, sprawozdawanie do premiera z realizacji tych krajowych przeciwdziałań. Ten zespół stanowi forum, na którym mogą się właśnie wszyscy uczestnicy tego systemu spotkać, wymienić informacjami – powiedział Maciej Koziarski – Wydział ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, Przestępstwom z Nienawiści oraz Wsparcia Działań w ramach Polityki Bezpieczeństwa Wewnętrznego w UE Departamentu Porządku Publicznego MSWiA.
Oto co przewidywał program konferencji: „Świadomość zagrożeń kluczem do bezpieczeństwa. Współpraca instytucjonalna na rzecz zapobiegania i zwalczania przestępstwa handlu ludźmi w województwie pomorskim”, zorganizowanej przez Pomorski Wojewódzki Zespół do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi
Otwarcie Konferencji:
Beata Rutkiewicz – Wojewoda Pomorska; Agnieszka Baranowska, Członek Zarządu Województwa Pomorskiego; kontradmirał SG Andrzej Prokopski – Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku; insp. Anna Kos – Pierwszy Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku
Wykład:
podkom. Rafał Wohlfeil – Ekspert Zespołu Profilaktyki Społecznej, Nieletnich i Patologii Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi: „Spot filmowy jako narzędzie profilaktyczno – edukacyjne” (1)
Wykład:
Maciej Koziarski – Wydział ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, Przestępstwom z Nienawiści oraz Wsparcia Działań w ramach Polityki Bezpieczeństwa Wewnętrznego w UE Departamentu Porządku Publicznego MSWiA: „System przeciwdziałania handlowi ludźmi w Polsce”
Spot filmowy (2)
Wykład:
mjr SG Katarzyna Galla-Podsiadło – Zarząd Operacyjno Śledczy. Komenda Główna Straży Granicznej: „Zadania Straży Granicznej w zakresie zwalczania i zapobiegania handlowi ludźmi. Kontekst współpracy międzynarodowej”
Spot filmowy (3)
Wykład:
kmdr ppor. SG dr Robert Mroczek – Koordynator Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku do spraw handlu ludźmi, Przewodniczący Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi: „Oblicza współczesnego handlu ludźmi. Współpraca instytucjonalna w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępstwa handlu ludźmi”.
Fot. Kazimierz Netka.
Spot filmowy (4)
Spot filmowy (5)
Wykład:
Ewa Staniewicz – Doradca EURES w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w Gdańsku, Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi”: „EURES – Bezpieczne wyjazdy do pracy za granicę. Świadczenie usług europejskichsłużb zatrudnienia EURES”
Spot filmowy (6)
Wykład:
Prokurator Mariusz Murawski – Prokurator Prokuratury Rejonowej w Pruszczu Gdańskim, delegowany do Prokuratury Okręgowej w Gdańsku. Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi: „Nie odwracać głowy, nie zamykać oczu – skuteczne i bezpieczne zawiadomienie o przestępstwie handlu ludźmi”
Spot filmowy (7)
Wykład:
Marta Zatorska – Kierownik Referatu ds. polityki migracyjnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi: „Pomorskie przeciwko handlowi ludźmi. Działania profilaktyczne w regionie”
Spot filmowy (8)
Wykład:
Martyna Kruszyńska – Kryminolog, mediator sądowy, członek zarządu Stowarzyszenia OVUM, Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi: „Rola organizacji pozarządowej w procesie identyfikacji i wsparcia ofiar handlu ludźmi”
Spot filmowy (9)
Wykład:
Joanna Rudzka – Starszy Specjalista Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni, Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi: „Handel ludźmi w kontekście ustawy o pomocy społecznej”
Spot filmowy (sąd)
Dyskusja i rekomendacje. Podsumowanie.
Kazimierz Netka
Proszę, czytaj również na portalu: netka.gda.pl