Fot. Kazimierz Netka.
Niepewny jest ten świat… Budzimy się z geostrategicznej drzemki po rozpadzie ZSRR?
Fot. Kazimierz Netka.
Wojny, energia, przemysł, podbój Kosmosu, zbrojenia, rywalizacja – świat staje się coraz bardziej niespokojny. Co widzą naukowcy patrząc na nasz glob i ludzkość z góry? O tym mówiono w Gdańsku, na wysokości 34. piętra, w Olivia Center, 8 maja 2026 roku, o godzinie 18. Widok na Bałtyk, a właściwie Zatokę Gdańską i Gdańsk – stolicę Żuław Gdańskich oraz województwa pomorskiego, był wspaniały. Czy coś może zagrozić temu pięknemu miejscu?
Fot. Kazimierz Netka.
Nie było to spojrzenie na współczesny świat akurat tylko stamtąd, z tego jednego poziomu 34. piętra w Olivia Star. Przedstawiono wizje, spostrzeżenia pochodzące z różnych zakątków naszego globu.
Na końcu artykułu dołączamy nagranie wypowiedzi uczestników – zapis dźwiękowy z prawie całego Spotkania na Szczycie '2026.
O wprowadzenie do tematyki Rozmów na Szczycie 2026: „Geopolityka & Gospodarka USA-Europa-Chiny” poprosiliśmy prof. Marka Grzybowskiego – przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, prezesa Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego.
Oto, jak problematykę świata widzi pan profesor:
Wróciliśmy do dostaw z Rosji
– Aktualna polityka Stanów Zjednoczonych, którą prowadzi Donald Trump, która próbuje wymusić regulacje na poziomie globalnym, a których zadaniem jest zwiększenie przychodów z ceł, okazała się całkowicie nietrafiona, ponieważ zarówno Chiny, jak i Unia Europejska świetnie sobie poradziły, przenosząc produkcję do wielu krajów, z którymi kooperujemy – ocenił prof. Marek Grzybowski – przewodniczący Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, prezes Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego:
Fot. Kazimierz Netka.
– I w ten sposób reeksport sprawił, że do Stanów Zjednoczonych płynie tyle samo kontenerów, co płynęło dawniej, czyli właściwie w 2025 roku w ogóle nie zmniejszyły się zasadniczo dostawy kontenerów do Stanów Zjednoczonych, ponieważ gospodarka potrzebuje kooperacji ogólnoświatowej.
Skorzystały tym państwa azjatyckie, ponieważ Chiny rozprzestrzeniły do innych krajów azjatyckich swoją produkcję i teraz produkcja jest pod różnymi innymi markami dostarczana do Stanów Zjednoczonych.
Oczywiście sytuacja w Cieśninie Ormuz zmieniła sytuację na rynku globalnym, ponieważ zatrzymano tam ogólnie około 600 do statków, w tym około 50 kontenerowców, a to spowodowało, że zerwano łańcuchy dostaw i łańcuchy przepływu towarów i nie tylko w kontenerach, ale także towarów masowych, zboża, żywności, także gotowych produktów żywnościowych, które eksportujemy do krajów regionu Zatoki Perskiej, ale mimo to logistycy już widać, że sobie poradzili z tymi utrudnieniami.
Trochę sytuacja jest niedobra jeśli chodzi o dostawy ropy i towarów rafineryjnych, ponieważ z powrotem wróciliśmy do dostaw z Rosji, tak na przykład Japonia. Taką sytuację mają też Chiny i Turcja, i Indie, a my kupujemy w tych krajach nie ropę, ale już produkty rafineryjne.
Dla Polski sytuacja geopolityczna związana z zerwaniem łańcuchów dostaw i wyłączeniem Zatoki Perskiej jest o tyle uciążliwa, że my tam eksportujemy za około 200 milionów euro towarów, a za około miliard importujemy różnego typu ładunków energetycznych.
Dlatego ważna jest stabilizacja między gospodarkami Unii Europejskiej, Chin i oczywiście Stanów Zjednoczonych, ale jak widać polityka no zwiększa napięcia w sytuacji między poszczególnymi regionami politycznymi, ale logistycy sobie świetnie w tym radzą i dzięki temu gospodarki rozwijają się względnie stabilnie.
Niestety, sytuacja związana z wojną sprawia też, że część środków, które moglibyśmy wydać na konsumpcję i rozwój społeczeństw, wydajemy na zbrojenia. A to jest konsumpcja tak zwana pusta, czyli po prostu marnujemy pieniądze na zbrojenia – powiedział prof. Marek Grzybowski – przewodniczący Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, prezes Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego.
Fot. Kazimierz Netka.
Gości powitał i zainicjował spotkanie dr Zbigniew Canowiecki – prezydent Pracodawców Pomorza, przewodniczący Konwentu Gospodarczego przy Związku Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita, przewodniczący Zespołu Doradców Gospodarczych przy Rektorze Politechniki Gdańskiej:
Fot. Kazimierz Netka.
Zainteresowanie dzisiejszym spotkaniem było ogromne – powiedział dr Zbigniew Canowiecki. – Nie mogliśmy się opędzić od maili, sms-ów, a państwo jesteście tymi osobami, które będą słuchały dzisiejszej debaty.
W imieniu Pracodawców Pomorza mam niezwykłą przyjemność powitać wszystkich obecnych na dzisiejszej debacie. Witam panią posłankę na Sejm Dorotę Arciszewską-Mielewczyk, panią minister Agnieszkę Majewską – rzecznika małych i średnich przedsiębiorców, witam pana Emila Rojka wicewojewodę pomorskiego, witam pana Marcina Skwierawskiego – wicemarszałka województwa pomorskiego, witam rektorów wszystkich uczelni, witam przedsiębiorców witam media, witam wszystkich bardzo serdecznie.
Fot. Kazimierz Netka.
Szanowni państwo, dzisiejsza debata, dotycząca geopolityki, gospodarki w relacjach Stany zjednoczone – Europa – Chiny, tradycyjnie odbędzie się w tym niezwykłym, magicznym miejscu, jakim jest Oliwia Star. Spotkanie nasze odbywa się w ramach cyklu pod wspólnym tytułem „Rozmowy na Szczycie”. Cykl ten powstał na bazie naszej gdańskiej tradycji dialogu społecznego, demokracji i solidarności.
Podczas ostatnich debat rozmawialiśmy o polskich możliwościach rozwoju gospodarczego, o globalnych zagrożeniach, pandemii, wojnie, bezpieczeństwie czy roli kobiet.
Fot. Kazimierz Netka.
W rozmowach na szczycie brali udział najważniejsi politycy, tacy jak prezydent Aleksander Kwaśniewski, prezydent Bronisław Komorowski, wicepremierzy Leszek Balcerowicz, Jerzy Hausner, Janusz Steinhoff, byli ministrowie Janusz Lewandowski, Henryka Bochniarz, Piotr Woźniak, Agnieszka Buczyńska; byli też i naukowcy, profesorowie, komentatorzy polityczni.
Bezpośrednią taką inspiracją dzisiejszej debaty jest aktualna sytuacja geopolityczna i zmieniające się relacje gospodarcze na świecie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia wojną. Życząc państwu interesującego wieczoru oraz wielu inspirujących refleksji, proszę prezesa zarządu pracodawców pomorza Tomasza Limona o przedstawienie naszych dzisiejszych panelistów. Bardzo proszę panie prezesie – powiedział dr Zbigniew Canowiecki – prezydent Pracodawców Pomorza, przewodniczący Konwentu Gospodarczego przy Związku Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita, przewodniczący Zespołu Doradców Gospodarczych przy Rektorze Politechniki Gdańskiej.
– Chciałbym serdecznie podziękować za pomoc i wsparcie organizacyjne głównemu partnerowi dzisiejszego wydarzenia Bankowi Millennium oraz pozostałym partnerom: firmie FLEX oraz firmie MASTERS. Dziękuję również partnerowi miejsca: OLIVII CENTRE – mówił Tomasz Limon – prezes zarządu Stowarzyszenia Pracodawcy Pomorza, konsul honorowy Łotwy:
Fot. Kazimierz Netka.
– Przed nami debata, do której zaprosiliśmy ekspertów, znawców tematyki międzynarodowej. Zacznę od przedstawienia osoby, która poprowadzi dzisiejsze wydarzenie.
Zapraszam na scenę panią reaktor Agnieszkę Lichnerowicz – dziennikarkę i analityczkę międzynarodową. Pani redaktor na co dzień związana jest z Programem III Polskiego Radia i specjalizuje się w geopolityce oraz globalnych trendach gospodarczych. Od lat komentuje relacje międzynarodowe, łącząc perspektywę polityczna z ekonomią. Ceniona za umiejętności wyjaśniania złożonych procesów globalnych.
Fot. Kazimierz Netka.
Zapraszam do zajęcia miejsca na scenie przez naszych gości specjalnych – uczestników dzisiejszej debaty, w kolejności alfabetycznej.
Zapraszam panią doktor Małgorzatę Bonikowską – politolożkę, ekspertkę od spraw geopolityki oraz prezeskę Centrum Stosunków Międzynarodowych. Specjalizuje się w strategicznych relacjach międzynarodowych i globalnych, trendach gospodarczych wpływających na bezpieczeństwo oraz konkurencyjność Zachodu. Jest współzałożycielką i prezeską Ośrodka Dialogu Innowacji Think Tank, doradza administracji publicznej i biznesowi, regularnie komentując politykę międzynarodową w mediach. Autorka licznych analiz dotyczących transformacji ładu światowego i rozwoju Europy w rywalizacji mocarstw.
Fot. Kazimierz Netka.
Zapraszamy pana profesora doktora habilitowanego Bogdana Góralczyka. Profesor nauk społecznych, wykładowca akademicki i pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego. Pan profesor jest politologiem, sinologiem, hungarystą, dyplomatą. Był polskim ambasadorem w Tajlandii. Wcześniej był również dyplomatą w Budapeszcie. Specjalista od Chin i Azji wschodniej, autor licznych publikacji z zakresu stosunków międzynarodowych oraz ceniony komentator życia międzynarodowego.
Zapraszam pana Janusza Reitera. Dyplomata, były ambasador Polski w Niemczech, i w Stanach Zjednoczonych, założyciel Centrum Stosunków Międzynarodowych, jeden z najbardziej cenionych polskich ekspertów w obszarze geopolityki i strategii i relacji transatlantyckich. Specjalizuje się w polityce Stanów Zjednoczonych, Europy i Niemiec oraz wpływie globalnych napięć na bezpieczeństwo i gospodarkę.
Zapraszam podpułkownika doktora habilitowanego nauk medycznych – pana Jacka Siewierę – specjalistę z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii, byłego szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, odpowiedzialnego między innymi za strategiczne doradztwo w obszarze między innymi polityki międzynarodowej i bezpieczeństwa państwa. Współtworzył analizę dotyczącą dynamiki sił Europy i relacji transatlantyckich. Zaangażowany również działalność Think Tank Atlantic Council z siedzibą w Waszyngtonie.
Zapraszam pana Macieja Wituckiego. Wiceprezydent BusinessEurope oraz przewodniczący Rady Głównej Konfederacji Lewiatan. Menedżer i działacz gospodarczy. Kandydat na prezydenta BusinessEurope w 2026 roku – organizacji reprezentującej interesy przedsiębiorców na poziomie Unii Europejskiej. Wcześniej wieloletni prezydent Polska Express w zakresie gospodarki, rynku pracy i dialogu społecznego.
Szanowni państwo, oddaję głos pani redaktor. Bardzo dziękuję – powiedział Tomasz Limon – prezes zarządu Stowarzyszenia Pracodawcy Pomorza, konsul honorowy Łotwy.
Oto inne szczegóły:
Rozmowy na Szczycie 2026 – brief (1)
Źródło: Pracodawcy Pomorza.
– Bardzo to wielki zaszczyt i przyjemność być tu z państwem zgromadzonymi tutaj i oczywiście z zaproszonymi znamienitymi ekspertami – mówiła na samym początku red. Agnieszka Lichnerowicz. – Rozmawiać będziemy i o dramatycznie zmieniającej się sytuacji międzynarodowej, i o konsekwencjach dla Polski. Oczywiście w układzie: Chiny, Stany Zjednoczone, Europa.
Panie ambasadorze, pomyślałam, że jednak ostatecznie od pana zaczęłabym tę pierwszą rundę pytań, ale może od razu zaznaczę, że pozwolę sobie zdominować tę pierwszą część. Na koniec czasu nie będzie dużo, bo w ogóle czasu mamy tutaj mało i bardzo wiele głosów i perspektyw, ale trochę minut dla państwa zaoszczędzimy więc jeżeli będziecie chcieli jakieś pytania – na koniec będziecie mieli do dyspozycji gości panelistów – to proszę je w głowie sobie zachować i będzie taki moment na koniec naszego spotkania
Panie ambasadorze, no właśnie z perspektywy Polski czy polskiego biznesu, szczególnie Polski, z tych różnych gwałtownych przetasowań na świecie: które są szczególnie istotne? I tak prowokacyjnie to ujmując: czy amerykańska hegemonia się kończy?
Fot. Kazimierz Netka.
Mieliśmy przyjemność przysłuchiwać się wypowiedziom uczestników tegorocznych Rozmów na Szczycie, pt. „Geopolityka & Gospodarka. USA-Europa-Chiny”. Oto, co zanotowaliśmy; podajemy wątki według kolejności pojawiania się ich w wypowiedziach:
Jak usłyszeliśmy i napisaliśmy wyżej, pierwsze pytanie dotyczyło m.in. tego, czy teza, że amerykańska hegemonia się kończy, jest prawdziwa? Trochę to byłoby dziwne, gdyby najsilniejsze mocarstwo świata zostało zdominowane przez np. Chiny. A może naprawdę Państwo Środka przejmuje palmę pierwszeństwa?
Oto kolejne stwierdzenia, domniemania, osądy, spostrzeżenia:
Unia Europejska odstaje od świata. Co zrobić, by była kompatybilna?
Nie dajcie się państwo zwieść, że wielka geopolityka jest dla nas najważniejszą gra. Nie powinniśmy sięgać za horyzont, a raczej zająć się tym co się u nas dzieje. Mamy potężny lewar w relacjach euroatlantyckich.
Europa po raz pierwszy od 70 lat dyskutuje o bezpieczeństwie europejskim. A bezpieczeństwo jest najważniejsze, co wynika z piramidy Maslowa Nie jest zagwarantowana warstwa bezpieczeństwa z tej piramidy potrzeb.
Fot. Kazimierz Netka.
Jaką rolę może odegrać zamknięcie Cieśniny Ormuz? My z Kataru importujemy około 20 procent gazu, średnia europejska wynosi 5 procent. To gigantyczny problem. Katar, Kuwejt nie mogą prawie nic sprzedać, bo wszystko szło przez Cieśninę Ormuz. W Emiratach obłożenie hoteli wynosi zaledwie jedną czwartą miejsc. Wycieczkowce, zamiast przez Kanał Sueski, nadkładają drogi, płynąc na południe od Afryki, bo się boją przechodzić przez ten Kanał. W Emiratach mieszka około 10 mln ludzi, ale tylko 2 miliony to lokalna ludność.
Chiny zostały bardzo dotknięte zamknięciem Cieśniny Ormuz. Szukają alternatywy, na przykład dostaw z Rosji, inwestują w zieloną energię.
Nie ma gwarancji, że nie będzie podobnych blokad gdzie indziej na świecie. Trzeba się zastanowić czy zrobić skok do przodu, czy do tyłu.
Polska jest w geostrategicznym przeciągu. Nowego ładu nie ma. Budzimy się z geostrategicznej drzemki po rozpadzie ZSRR. Nie widać końca dwóch wojen: w Ukrainie i w Zatoce Perskiej.
Mamy do czynienia z odradzaniem się imperiów. Jest renesans dwóch cywilizacji: chińskiej i hinduskiej. Nasze relacje z Chinami w zakresie handlu zagranicznego wyglądają tak jak 18 : 1 czyli 18 razy więcej importujemy z Chin niż do nich eksportujemy.
Indie są najszybciej rozwijającym się organizmem gospodarczym w Azji. W Indiach mediana wieku wynosi 20 lat, a u nas, w UE – 43 lata.
Cokolwiek się stanie z Rosją to i tak pozostanie ona wielkim mocarstwem jądrowym, z czym musimy się liczyć.
Chiny i USA rozmawiają. Za 10 dni Donald Trump ma u nich złożyć wizytę. Chiny stawiają na nowoczesne technologie, na AI. Kształtują też odpowiednio taryfy, czyli cła. Na „agendzie” Chin ciągle pozostaje Tajwan.
Fot. Kazimierz Netka.
W Polsce, światowym, ważnym sprawom, poświęca się za mało uwagi. Ostatnio w jednej z prywatnych telewizji najwięcej czasu antenowego poświęcono Kamilkowi, pożarowi lasu i prawnikowi od trumien na kółkach. To oczywiście ważne problemy, ale są też inne, o randze globalnej.
Polska jest popularna w świecie. Nie powinniśmy marnować mody na Polskę. Jest teraz złoty wiek Polski. Nie zakończmy go sznurem, nie zmarnujmy złotego rogu. Potrzebujemy Szerpów, którzy nam pomogą w tej „wspinaczce”.
Władza w Chinach jest coraz bardziej autorytarna, jednoosobowa, dyktatorska. Teraz Chiny są najbardziej autorytarne od czasów Mao Tse Tunga. Chiny zaczynają rozgrywki globalne. W energetyce stawiają na OZE, a Trump namawia do sięgania po surowce spalane: drill baby, drill – szukaj, wierć za surowcami spalanymi.
Chiny stawiają na sztuczną inteligencję. Mają komputer kwantowy II generacji, stawiają na bogactwa ziem rzadkich, na alternatywne źródła energii; chcą odtworzyć plazmę, taką, jaka jest w jądrze Słońca. Po pandemii stworzyli 130 modeli samochodów, 30 z nich jeździ w Polsce, Chiny pokonały Niemców w przemyśle samochodowym. Zaczynają wypierać USA. Europy tam nie ma.
Największym problemem Unii Europejskiej jest ona sama. My nie rozumiemy tej organizacji. Ojcowie założyciele Unii Europejskiej, czyli twórcy Wspólnot Europejskich realizując w latach 50. projekt Europa mieli wizję federalnego państwa. Teraz UE to ni kobieta, ni ryba – tak jak Syrenka warszawska.
Inni na świecie to państwa. Im trudno zrozumieć, jak działa Unia Europejska. My też nie wiemy. Jesteśmy za bardzo skomplikowani. Europejczycy oczekują od UE przede wszystkim bezpieczeństwa militarnego, gospodarczego. Najbardziej pesymistyczne są państwa zachodnie. Najbardziej optymistyczna jest Ukraina.
Największym problemem Unii Europejskiej jest ona sama.
Biznes potrzebuje przede wszystkim ukończenia budowy wspólnego rynku. Nie da się jednak przeprowadzić reform bez zgody ludzi. Tymczasem Chinom ludzkość zawdzięcza i proch, i papier.
My powinniśmy nauczyć się czerpać z kultur europejskich. Wiedzę na temat kultur europejskich trzeba przekazywać przez system oświatowy.
Przewagą Polski jest to, że jest krajem biednym, ale bogacącym się. Coraz gorzej dzieje się w Niemczech, jeśli chodzi o gospodarkę. Niemcy kuleją, więc my wkrótce przestaniemy chodzić. Firmy, wytwarzające komponenty do samochodów, zaczynają produkować na rzecz uzbrojenia.
Największym osiągnięciem Polski jest to, że teraz nie leży ona między Niemcami a Rosją. To ważne dla naszego bezpieczeństwa. Jednak Europa jest tuż tuż przed krokiem przelewania krwi i w dużym zagrożeniu.
Chiny wprowadzają nową rewolucje energetyczną: metalową. Zaczynają produkcję takich baterii, że po 5 minutach jej ładowania, samochód elektryczny w nią wyposażony będzie miał zasięg 1000 km bez kolejnego ładowania.
Z sali padły pytania m.in. takie: czy politycy mogą regulować prawa ekonomiczne, czy wojna to przedłużenie polityki, czy taka wojna, jaka zdarzyła się w Zatoce Perskiej może być w Zatoce Gdańskiej? – zapytał prof. Marek Grzybowski.
Pytań było więcej. Równie interesujących. Posłuchaj, proszę:
Rozmowy na szczycie 2026 wypowiedzi
Przebieg Rozmów na Szczycie, prawie w całości, zawiera dołączone powyżej nagranie wypowiedzi uczestników.
Kazimierz Netka
Proszę, czytaj również na portalu: netka.gda.pl