Fot. Kazimierz Netka.
Może warto usprawnić przepływ wiadomości o możliwościach wdrażania w praktyce własności intelektualnej i przemysłowej?
Tylko 24,9 proc. patentów uzyskanych w Polsce w latach 2019–2023 zostało skomercjalizowanych. Najczęściej wskazywaną przyczyną braku komercjalizacji był brak zapotrzebowania na daną technologię. Wśród pozostałych barier znalazły się m.in. niedostateczne zainteresowanie inwestorów i brak środków. Z okazji Europejskiego Dnia Wynalazcy przyglądamy się danym i sprawdzamy, jak wygląda droga polskich wynalazków od uzyskania patentu do ich komercjalizacji – poinformował Główny Urząd Statystyczny (GUS). Oto ciąg dalszy:
Uzyskanie patentu to ważny etap ochrony wynalazku, ale nie oznacza jeszcze, że znajdzie on zastosowanie na rynku. Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że w Polsce w latach 2019–2023 skomercjalizowano 2 868 spośród 11 526 patentów. Oznacza to, że komercjalizacji doczekało się zaledwie 24,9 proc. z nich. Pozostałe 8 658 patentów, czyli 75,1 proc., nie zostało skomercjalizowanych.
Co jeszcze wynika z zestawienia? Dane pokazują wyraźne różnice między sektorem nauki a przedsiębiorstwami. Wskazują również na liczne bariery, które utrudniają wprowadzenie wynalazków na rynek.
Dlaczego patenty nie trafiają na rynek?
W zestawieniu GUS najczęściej wskazywaną przyczyną braku komercjalizacji był brak popytu na technologię — odnotowano 4 678 takich wskazań. Na drugim miejscu znalazło się niewystarczające zainteresowanie inwestorów, wskazane 3 576 razy.
Wśród pozostałych przyczyn wymieniono:
• brak środków – 1 455 wskazań;
• niewystarczające zasoby ludzkie – 1 197;
• nieopłacalność ekonomiczna – 957;
• zmiana sytuacji zewnętrznej – 689;
• zmiana strategii biznesowej – 405;
• problemy techniczne – 389;
• ryzyko rynkowe – 354;
• dezaktualizacja – 276.
Sektor nauki a przedsiębiorstwa – wyraźne różnice
W sektorze nauki skomercjalizowano 1 398 spośród 7 852 patentów. Stanowi to 17,8 proc. Wśród przedsiębiorstw skomercjalizowano 1 470 spośród 3 674 patentów, czyli 40 proc.
Oznacza to, że w analizowanym zestawieniu odsetek skomercjalizowanych patentów był wyższy wśród przedsiębiorstw niż w sektorze nauki.
W liczbach bezwzględnych oba sektory miały zbliżoną liczbę skomercjalizowanych patentów: 1 398 w sektorze nauki i 1 470 w przedsiębiorstwach. Różniła się natomiast liczba wszystkich patentów uwzględnionych w każdej z tych grup, co warto mieć na uwadze przy porównywaniu wyników.
W jaki sposób komercjalizowane są patenty?
Spośród 2 868 skomercjalizowanych patentów najczęściej wskazywaną formą była samodzielna komercjalizacja przez jednostkę. Dotyczyła 2 079 patentów, czyli 72,5 proc.
Pozostałe dane przedstawiają się następująco:
• 169 patentów (5,9 proc.) skomercjalizowano z partnerem;
• 51 patentów (1,8 proc.) zostało sprzedanych;
• 569 patentów (19,8 proc.) miało nieokreśloną w zestawieniu formę komercjalizacji.
Kto finansuje patenty? GUS pokazuje dane dla nauki i biznesu
W sektorze nauki 4 791 patentów finansowano samodzielnie, co odpowiada 57,1 proc. W przypadku 3 596 patentów, czyli 42,9 proc., wskazano inne źródła finansowania.
W przedsiębiorstwach samodzielne finansowanie dotyczyło 2 957 patentów (71,2 proc.), a inne źródła — 1 198 patentów (28,8 proc.).
W obu grupach samodzielne finansowanie stanowiło większą część zestawienia, przy czym jego odsetek był wyższy wśród przedsiębiorstw niż w sektorze nauki.
W zestawieniu uwzględniono także kategorie finansowania obejmujące finansowanie samodzielne, projekty krajowe, projekty zagraniczne i inne źródła. Wskazuje przy tym, że 67 proc. patentów było finansowanych samodzielnie przez jednostki. Ponieważ materiał przedstawia również osobne zestawienia dla sektora nauki i przedsiębiorstw, tych danych nie należy utożsamiać z jednym z odsetków podanych dla konkretnego sektora.
Czy komercjalizacja przynosi korzyści ekonomiczne?
GUS uwzględnił również ekonomiczną ocenę skomercjalizowanych patentów.
W przypadku 1 000 patentów koszty były niższe niż korzyści. To 34,9 proc. W przypadku 929 patentów (32,4 proc.) koszty były porównywalne do korzyści. Natomiast dla 939 patentów (32,7 proc.) koszty były wyższe niż korzyści.
Jak będą kształtować się przychody z komercjalizacji patentów?
Wzrostu przychodów oczekiwano w przypadku 416 patentów, co stanowi 32,5 proc. wskazań. W przypadku 710 patentów (55,4 proc.) przewidywano, że przychody pozostaną bez zmian. Spadku oczekiwano w odniesieniu do 155 patentów, czyli 12,1 proc.
Największą grupę stanowiły więc patenty, dla których przewidywano utrzymanie przychodów na dotychczasowym poziomie. Warto zaznaczyć, że są to przewidywania dotyczące kolejnych lat, a nie dane o faktycznie osiągniętych przychodach.
Europejski Dzień Wynalazcy to okazja, by docenić nie tylko pomysłowość, lecz także pracę nad wykorzystaniem nowych rozwiązań. Dane GUS pokazują, że między opatentowaniem wynalazku a jego komercjalizacją pozostaje wiele wyzwań – poinformował Główny Urząd Statystyczny.
Może więc warto rozpocząć tworzenie rynku wynalazków, giełdy pomysłów itp. dokonań. Chętnie wesprzemy informacyjnie taką inicjatywę, pośrednicząc w przekazywaniu wiadomości np. o wynalazkach, wzorach przemysłowych, użytkowych, propozycjach usprawnień organizacyjnych, o prawach własności przemysłowej, intelektualnej itp. przedsięwzięciach, odkryciach, innowacjach, nowościach, inicjatywach.
Kazimierz Netka
Proszę, czytaj również na portalu: netka.gda.pl
