Fot. Kazimierz Netka.
Delcie Wisły i jej mieszkańcom w dwóch województwach, m.in od Gdańska do Elbląga oraz do Kwidzyna trzeba zagwarantować nie tylko bezpieczeństwo militarne, przeciwpowodziowe, ale również energetyczne
Około pół miliona osób może ucierpieć w razie awarii powodziowej na Żuławach. W obszarze zagrożenia znajdą się najbogatsze w Polsce tereny, np. miasto Gdańsk (stolica Żuław Gdańskich) z Rafinerią oraz z innymi przedsiębiorstwami; Elbląg, a także inne miasta i zakłady przemysłowe znajdujące się w Delcie Wisły w tym na Mierzei Wiślanej.
Na zdjęciu: skutki obfitej ulewy w centrum Gdańska, latem 2009 roku (teraz jest tam, nad torami międzynarodowej linii E-65, Forum Gdańsk) niedaleko Huciska i Urzędu Miejskiego. Fot. Kazimierz Netka.
Teraz już tak jest, że wystarczy trochę deszczu, by najniżej znajdujące się fragmenty miasta zostały co najmniej podtopione na jakiś czas. To zagrożenie przybiera coraz większe rozmiary. Powodzie zdarzają się w niektórych regionach nie tylko raz w roku. A powodzie tzw. błyskawiczne (flash floods) w miastach są po niemal każdej większej ulewie. Musimy się przed tymi zjawiskami atmosferycznymi bronić.. Najtrudniej jest właśnie w Delcie Wisły, na Żuławach, z Gdańskiem i Elblągiem włącznie.
Na szczęście, na ratowanie Żuław znalazły się dość duże pieniądze, pochodzące z Unii Europejskiej, a także z budżetu państwa polskiego. O szczegółach poinformowano w piątek, 29 maja 2026 roku, podczas konferencji w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim. Spotkanie prowadził red. Bogusław Pinkiewicz – rzecznik prasowy, kierownik Zespołu Komunikacji i Edukacji Wodnej w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku:
– Witam serdecznie wszystkich zgromadzonych na dzisiejszej konferencji prasowej poświęconej podpisaniu umowy pomiędzy Wodami Polskimi a Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, umowy poświęconej dofinansowaniem pierwszej części trzeciego etapu projektu kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław Wiślanych – powiedział red. Bogusław Pinkiewicz. – 282 mln zł wynosi wartość umowy dofinansowania podpisanej przez Wody Polskie z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarski Wodnej. Dofinansowanie przeznaczone jest na realizację części A Trzeciego Etapu Projektu Kompleksowe Zabezpieczenie Przeciwpowodziowe Żuław. Ta część projektu obejmuje 8 kluczowych zadań inwestycyjnych wzmacniających bezpieczeństwo przeciwpowodziowe Żuław – poinformował red. Bogusław Pinkiewicz – rzecznik prasowy, kierownik Zespołu Komunikacji i Edukacji Wodnej w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku.
Fot. Kazimierz Netka.
Powitani zostali m.in. Beata Rutkiewicz – wojewoda pomorska; Mieczysław Struk – marszałek województwa pomorskiego; Mateusz Szauer – wicewojewoda warmińsko – mazurski; Adam Gawrylik – członek zarządu województwa pomorskiego; Grażyna Kluge – dyrektor Biura Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Elblągu; Andrzej Ryński – dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku.
Na zdjęciu: obrona Tczewa przed powodzią w maju 2010 roku. Fot. Kazimierz Netka.
– Witam państwa bardzo serdecznie. Podpisaliśmy umowę o dofinansowanie na etap 3a Kompleksowego zabezpieczenia przeciwpowodziowego żuław – mówił Andrzej Ryński – dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku. ilustrując swe wystąpienie slajdami:
Fot. Kazimierz Netka.
– Półtora roku temu spotkaliśmy się u pana marszałka i pani wojewody na takim spotkaniu dotyczącym właśnie tego projektu i zostałem odpytany czy to się uda. Ja zobowiązałem się do tego, że rzeczywiście to się to się uda. I zdecydowaliśmy się na podzielenie tego projektu na dwa, ze względu na to, że podjęliśmy decyzję o zwiększeniu alokacji, czyli z 300 milionów, które jeszcze wcześniej planowano wydać na Żuławy, zdecydowaliśmy się rozszerzenie tego projektu. Ostatecznie podzieliliśmy ten projekt na dwa etapy.
Teraz podpisaliśmy umowę na etap 3a, to jest 282 miliony złotych, które trafią na żuławy. Jest 8 zadań, które będziemy realizować na Żuławach. Jedno z tych zadań pierwsze już zostało zrealizowane. Możemy refinansować także już jedno co jest zostało zrealizowane. Potem odbudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Motławy, rzeki Raduni, Kłodawy, Bielawy i wał Wisły, budowa dwóch stacji pomp i przebudowa jednej stacji.
To jest pierwszy etap i drugi etap jest też ważny, ale on się zadzieje w 2026 roku, dlatego też pokazuję to jako etap 3B. Planujemy złożyć wniosek o dofinansowanie w trzecim kwartale tak, żeby pod koniec roku podpisać umowę o dofinansowanie na ten etap. Tak że w sumie będzie to 414 milionów złotych, które musimy wydać w 2029 roku.
94 km wałów 4 stacje pomp – to jest zadanie, które jest przed nami. Mamy nadzieję, oczywiście i takie zobowiązanie też stawiam, że wykonamy to zadanie. Jeszcze jeden slajd, który dotyczy tego roku, bo ten rok 2026 dla Żuław jest wyjątkowy.
Decyzją prezesa Rady ministrów pana premiera Donalda Tuska dostaliśmy 30 milionów dodatkowo na Żuławy w tym roku, czyli w sumie w tym roku prawie 60 milionów będzie wydane na utrzymanie, czyli dwa razy więcej niż to było w ostatnich latach i mamy nadzieję, że w kolejnych będzie podobnie. Tak że to jest wyjątkowy rok dla Żuław: umowa dofinansowania na inwestycyjne i dodatkowe środki na działania utrzymaniowe w tym roku – powiedział Andrzej Ryński – dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku.
Oto prezentacja, którą przedstawił pan dyrektor Andrzej Ryński:
Kompleksowe_Zabezpieczenie_Przeciwpowodziowe_Żuław_-_prezentacja
Źródło: https://www.gov.pl/web/uw-pomorski/konferencja-282-mln-zl-na-zabezpieczenie-zulaw .
– Szanowni państwo, to co najważniejsze zostało powiedziane ale bardzo często mówimy o Żuławach a nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak to jest ważny teren – mówiła Beata Rutkiewicz – wojewoda pomorska:
Fot. Kazimierz Netka.
– Żuławy są unikatowe na tle kraju. Raz z powodu położenia – znajdują się w Delcie Wisły i w dużej mierze na depresyjnych terenach. A to oznacza, że bardzo łatwo mogą ulec zalaniu.
Ale druga kwestia, która jest dla nas bardzo ważna, to ta że żeby żuławy mogą funkcjonować, abyśmy mogli zabezpieczyć życie 250 tysięcy mieszkańców, to zostały tam zbudowany wiele, wiele lat temu unikatowy system infrastrukturalny. To są właśnie te wały przeciwpowodziowe, to są kanały, to są stacje pomp. Samych wałów przeciwpowodziowych mamy 637 kilometrów; kanałów – 1500 kilometrów, nawet trochę więcej, a stacji pomp aż 105. I teraz żeby ta cała infrastruktura mogła funkcjonować. ona potrzebuje bardzo wielu środków – raz na inwestycje i to jest nasz duży sukces, że trzeci etap będzie realizowany już w tym roku zabezpieczenia Żuław, ale również na to utrzymanie.
Podwójna kwota na utrzymanie to jest to, co od początku jak objęliśmy władzę w 2023 roku, razem z posłami, szczególnie z panią Magdaleną Kołodziejczak walczyliśmy o to, aby te środki przyszły właśnie na to codzienne utrzymanie tej infrastruktury.
Żuławy to też rolnictwo, a ja bardzo często mówię, że rolnictwo dzisiaj to jest też ta noga bezpieczeństwa naszego kraju. Jeżeli będziemy produkować u siebie, będziemy umieli, mogli wykorzystywać nasze potencjały, to również tej kwestii jesteśmy bezpieczni, a Żuławy to są bardzo żyzne gleby i zależy nam tutaj w województwie pomorskim aby rolnicy mogli produkować jak najwięcej – podkreśliła Beata Rutkiewicz – wojewoda pomorska.
– Szanowni państwo, woda nie zna granic – powiedział Mateusz Szauer – wicewojewoda warmińsko – mazurski:
Fot. Kazimierz Netka.
– Ochrona przeciwpowodziowa również nie zna granic, dlatego zacznę od podziękowań dla pani wojewody, dla pana marszałka za to, że nasze województwa warmińsko-mazurskie i pomorskie ramię w ramię walczą o skuteczną ochronę przeciwpowodziową Żuław. Dziś bardzo ważny dzień podpisania umowy dotyczącej wykorzystania środków europejskich: 3 etap inwestycji. Przypomnę państwu, że program dla Żuław w tak naprawdę w 2015 roku został wstrzymany. Przez 8 lat nic nie działo się jeśli chodzi o ochronę przeciwpowodziową i kolejne inwestycje jakże potrzebne na żuławach. Dziś nadrabiamy te zaległości. Dziś chcemy inwestycji, które przede wszystkim uspokoją naszych mieszkańców.
Ja dziś stoję tu przede wszystkim w imieniu mieszkańców Żuław Elbląskich: gmin Gronowo Elbląskie, Markusy czy gminy Elbląg. Oni codziennie drżą o swoje bezpieczeństwo. Nie ma roku, żebyśmy nie musieli interweniować w różnych sytuacjach kryzysowych spowodowanych głównie oczywiście awarią wałów, różnymi w tych wałach, które na bieżąco trzeba uzupełniać po to, aby po prostu mieszkańcy mogli czuć się bezpiecznie.
Działamy tak naprawdę wielotorowo. Tu mamy projekt zrealizowany ze środków europejskich, ale nasz Zespół Parlamentarny do spraw Żuław z przewodniczącą panią posłanką Magdaleną Kołodziejczak przygotował wspólnie z Wodami Polskimi wieloletni, kompleksowy program ochrony przeciwpowodziowej żuław, który zagwarantuje nam ponad miliard złotych w ciągu najbliższych lat. Trzymamy mocno kciuki jako administracja rządowa, ale również i samorządowa aby ten program wszedł w życie i myśmy mogli realizować kolejne inwestycje ze środków rządowych, ale dla nas również bardzo ważna ta decyzja pana premiera, czyli przyznanie dodatkowych milionów złotych na te zadania bieżące jakże ważne w codziennym funkcjonowaniu Żuław, bo to system naczyń połączonych. Zarówno pompy są ważne, jak i wały przeciwpowodziowe.
Jakakolwiek awaria może wpłynąć na to, że po prostu mieszkańcy będą zagrożeni powodzią. My jako województwo warmińsko – mazurskie cieszymy się z tych inwestycji, które będą realizowane w ramach tego etapu 3a. Liczymy na kolejne inwestycje, ale również rozumiemy, że powiedzmy inwestycja w wały przeciwpowodziowe Wisły tutaj, w województwie pomorskim, wpływa na bezpieczeństwo również Żuław Elbląskich.
Jeżeli mielibyśmy do czynienia z przerwaniem wału Wisły, to Żuławy Elbląskie również będą zalane.
Jeszcze raz to podkreślę: ramię w ramię nasze dwa województwa walczą o to, aby skutecznie realizować ochronę przeciwpowodziową Żuław, aby również dostosować tę ochronę do zmian klimatu, które dziś mamy.
Jeszcze raz dziękuję państwu i życzę przede wszystkim Wodom Polskim, aby skutecznie zrealizowały te jakże ważne inwestycje – powiedział Mateusz Szauer – wicewojewoda warmińsko – mazurski.
– Szanowni państwo, jak to zostało tutaj wcześniej powiedziane, Żuławy obejmują duże fragmenty województwa pomorskiego i województwa warmińsko-mazurskiego – mówił Mieczysław Struk – marszałek województwa pomorskiego:
Fot. Kazimierz Netka.
– Bardzo się cieszę z tej dobrej współpracy obu wojewodów, także także obu województw samorządowych.
Rzeczywiście jak pan wojewoda warmińsko – mazurski przed chwilą powiedział: przez 8 lat i niewiele zostało zrobionych. Ja tylko przypomnę przypomnę, że tylko kilka kilka ostróg z całego katalogu wielkich osób, które miały być realizowane na Wiśle, a więc ten impas musiał być przerwany. Bardzo dziękuję panu dyrektorowi Andrzejowi Ryńskiemu za to, że po prostu realizuje obietnice, o których rozmawialiśmy swego czasu. I ten wielki projekt uzyskał wsparcie premiera naszego rządu Donalda Tuska, a nawet dodatkowe środki finansowe na utrzymanie, które mają oczywiście również kapitalne znaczenie. Nie tylko inwestycje, ale utrzymanie: muszą być przecież wykoszone trawy. Musimy chronić się przed przed skutkiem agresywnych bobrów tam, gdzie są przerywane wały. Musimy utrzymać się stacje stacje pomp. To jest jakby oczywiste, że że mówimy o bezpieczeństwie mieszkańców obu regionów.
Ale nie tylko Żuławy, bo jak zauważyłem, są też odcinki, które dotyczą Powiślan i też za to dziękuję, że dostrzega to pan dyrektor Ryński również konieczność realizacji projektów na na Wiśle w tamtym w tamtych okolicach. Bardzo dziękuję i cieszę się bardzo, że ten program, który swego czasu zapoczątkowaliśmy tutaj na Pomorzu, w obrębie Zalewu Wiślanego, w obrębie Gdańska jest po prostu kontynuowany – powiedział Mieczysław Struk – marszałek województwa pomorskiego.
– Szanowni państwo, ja tylko chciałem przypomnieć to, co pan marszałek: jako samorząd województwa w czasach, kiedy zarząd melioracji wodnych był w jurysdykcji samorządu województwa, miał przygotowaną trzyetapowy program inwestycji, które wzmacniały właśnie infrastrukturę wodną na Żuławach ze środków europejskich – relacjonował Adam Gawrylik – członek zarządu województwa pomorskiego:
Fot. Kazimierz Netka.
– Pierwszy udało się zrobić, niestety zmiana w prawie wodnym polegająca na tym, że zmieniła się struktura, zarządy melioracji wodnych przestały już być w jurysdykcji samorządu województw, zaprzepaściła możliwość takich inwestycji. Dlatego gratuluje panie dyrektorze, że udało się środki pozyskać. No i mam nadzieję, że te dobrych kilka lat, które niestety przepadły jeśli chodzi o inwestycje w tym obszarze, będą nadrobione. Tak że życzę panu, żeby ta inwestycja była zrealizowana jak najszybciej, żeby te żeby te obiekty mogły tutaj chronić Żuławy.
Jeśli chodzi o rolnictwo na Żuławach, to jest w nim jeszcze jeden bardzo duży potencjał związany z energetyką, energetyką, właśnie metanową. Metan zielony, który pochodzi z produkcji roślinnej jest świetnym argumentem do tego, żeby to bezpieczeństwo energetyczne również na Żuławach wzmacniać – powiedział Adam Gawrylik – członek zarządu województwa pomorskiego.
– Witam państwa bardzo serdecznie. O ważności Żuław powiedziano tu już właściwie wszystko – stwierdziła Grażyna Kluge – dyrektor Biura Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Elblągu:
Fot. Kazimierz Netka.
– Warto podkreślić: Żuławy łączą dwa województwa i starania z obydwu stron dziś mają swoje konkretne wymierne efekty za serdecznie dziękuję i cieszę się, że to właśnie następuje.
Proszę państwa, bezpieczeństwo, a także możliwość wykorzystania tego obszaru, przyświecały od lat obydwu województwom by systematycznie i starannie zadbać o ten teren. Oczywiście nakłady finansowe zawsze były niewystarczające. Miejmy nadzieję, że ten trend się teraz zmieni i ta pozytywna energia wraz z finansami i zaangażowaniem Wód Polskich spowoduje, że Żuławy zaczną coraz piękniej rozkwitać. Gratuluję – powiedziała Grażyna Kluge – dyrektor Biura Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Elblągu.
Kazimierz Netka
Proszę, czytaj również na portalu: netka.gda.pl